تاریخچه کاربندی و رسمی بندی

کاربندی و رسمی بندی از فنون برجسته ای است که پس از اسلام رویش کرده است. ریشه واژه رسمی بندی، رسم است و در فرهنگ عمید «رسم به معنای کشیدن شکلی یا خطی برروی کاغذ، صورت چیزی، اثری که روی زمین یا چیزی باقی بماند، قاعده و قانون » معنی شده است. رسمی بندی را می توان تقاطع منظم دورها و قوس ها دانست که در زیر سقف اشکال هندسی خاصی مانند شمسه ، شاپرک ، ترنج ،پابارکی ، سوسنی و فیل گوش ایجاد می نماید.

رسمی بندی

رسمی بندی یکی از روش ها جهت تزئین و پوشش بناها در معماری سنتی به کار می رود . که به وسیله آن سطح سردرب , زیر گنبد , ایوانها و… به اشکالی مانند شمسه , ترنج , پاباریک و هفتی تقسیم شده و در مراحل بعد این اشکال با تزئیناتی مانند کاشی هفت رنگ , معرق و یا آجر و کاشی و … پر می شود .

کاربندی رسمی انواعی دارد که با توجه به محل اجرای آن می تواند متفاوت باشد .رسمی بندی را میتوان یکی از پرکاربرد ترین کاربندی ها در بناهای اسلامی نامید که دلیل آن سرعت انجام کار نسبت به سایر کاربندی ها از جمله مقرنس است . کاربرد رسمی بندی، یزدی بندی و مقرنس بیشتر در اماکن تاریخی ، مذهبی و در مساجد برای تزئین محراب، گنبد، رواق کاسه و … است.

رسمی بندی شبکه ای است مرکزگرا که از تقاطع منظم قوس های هم اندازه که در مرکز دایره ای دوران می کنند، پدید می آید. این قوس ها بر روی پایه های متقابل قرار می گیرند و به طریقی دهانه سقف را جمع می کنند. بر روی رئوس آن عرقچین ساده ای قرار می گیرد که به خاطر شکل خورشید مانندش شمسه نام دارد. انواع رسمی معمولاً به تعداد رئوس شمسه وسط، که در واقع معلوم کننده تعداد قوس های تشکیل دهنده آن است، شناخته می شوند.

رسمی معمولاً غیر باربر و به صورت پوسته ای ثانویه که با سقف اصلی فاصله دارد اجرا می گردد. رسمی، هندسه مقید و منظمی دارد. رسمی انعطاف پذیری ندارد و در هر زمینه ای قابل اجرا نیست .طرح شبکه هندسی رسمی مبتنی بر تقسیم دایره است.

رسمی بندی ما در دو نوع سقف سازی است. یکی یزدی بندی و دیگری کاسه سازی . هر دو سقف مذکور از ترکیب واحدهایی پدید می آید که خود جزئی از یک یا چند شبکه رسمی اند.